Cytaty Janusza Korczaka:

Przedszkole nr 58 im. Cz. Janczarskiego

Przedszkole nr 58

im. Cz. Janczarskiego

01-406 Warszawa

ul. Batalionu Pięść 4

e-mail:

przedszkole58@neostrada.pl

tel./fax 22 836 45 13

Ojczyzna przedszkolaka

„...na początku ojczyzna jest blisko

na wyciągnięcie ręki...”

 

T. Różewicz                                      

 

 

 

Ojczyzna przedszkolaka

 

  Ojczyzna to pojęcie, o znaczeniu którego nie myślimy często. Pojęcie ojczyzna kształtowało się na przestrzeni wieków i jego wyjaśnienie ma charakter historyczny. Obecnie pojęcie to ma inną treść, bowiem w ciągu wieków ulegało przekształceniom, stawało się coraz szersze w zależności od dominującej struktury klasowej. Polska była dziedzictwem dynastii, była szlachecka, magnacka, burżuazyjna, socjalistyczna, europejska.                  W słowniku języka polskiego czytamy:

„Ojczyzna-kraj, w którym się ktoś urodził, którego jest obywatelem, lub z którym jest związany więzią narodową [1]”.

  Etymologia słowa „Ojczyzna” wskazuje, że w treści pojęcia tkwi nie tylko dziedzictwo określonego terytorium, ale również dziedzictwo dorobku kulturalnego i społecznego.

Pojęcie ojczyzny jest trudne do zdefiniowania ze względu na jego wieloznaczność.

Stanisław Ossowski w swym studium na temat ojczyzny [2] wykazał, że pojęcia tego nie można określić bez odwołania się do czynników świadomościowych. To właśnie ze względu na postawy psychiczne, określone terytorium geograficzne staje się ojczyzną.

Czyli ojczyzna, a raczej jej obraz, jest sprawa subiektywną i różnie może się przedstawiać w świadomości obywateli tego terytorium w ramach tej samej organizacji państwowej.

Czym jest ojczyzna dla dziecka?

  Dzieci nie mogą kochać Polski abstrakcyjnej. Ojczyznę  dziecka stanowi dom rodzinny, ulubione miejsce zabaw, bliskie kochające osoby, rodzinne miasto i jego ulice, pobliski las, rzeka. Dziecko musi dobrze poznać swoje otoczenie, aby mogło je pokochać.

Przedszkole zbliża dziecku pojęcie państwa, ojczyzny, jego charakteru na miarę  możliwości  zrozumienia tych pojęć przez dzieci. Z biegiem lat granice ojczyzny dziecka rozszerzają się , ogarniając coraz rozleglejszy szmat ziemi, coraz bogatsze są przeżycia i kontakty z ludźmi na tej ziemi żyjącymi, aby wreszcie w przyszłości mogło nastąpić pełne przeżycie i zrozumienie takiego pojęcia jak  ojczyzna.

 Początkowo dziecko ujmuje wiele przedmiotów i zjawisk globalnie, całościowo nie wyodrębniając jeszcze ich  swoistych właściwości.

Pewnym, chociaż dalekim od niezawodności, wskaźnikiem poziomu opanowania przez dziecko jakiegoś pojęcia, jest sposób jego określenia, wyjaśnienie znaczenia nazwy pojęcia. Odpowiadając na pytanie „co to jest?” odpowiedzi dziecka pozwalają ocenić w przybliżeniu, jak dziecko rozumie nazwę lub termin oznaczający pojęcie.

  W wieku przedszkolnym przeważają definicje pojęć celowe, użytkowe

i funkcjonalne, które są związane z subiektywnym, a niekiedy jeszcze egocentrycznym ujmowaniem świata.

  Pod koniec wieku przedszkolnego pojawiają się wyższe typy definicji, charakterystyczne dla okresu późnego dzieciństwa. Przeważają więc definicje opisowe, w których dziecko podaje kilka własności przedmiotu, jego istotne i nieistotne cechy.

  Kształtowanie pojęcia ojczyzny u dzieci jest celowe i świadome, równocześnie  jest ono kształtowane z innymi  pojęciami, z którymi wiąże się nierozerwalnie.

  Najważniejszym więc ogniwem w kształtowaniu uczuć patriotycznych

i pojęcia ojczyzna będzie doświadczenie dziecka, często przeżycia przypadkowe, a także celowe i systematyczne oddziaływanie wychowawcze.                 W świadomym kształtowaniu pojęcia ojczyzna oraz postaw patriotycznych  ważne jest rozumienie , co wpływa na ich rozwój bądź na ich przekształcenie.       Pierwszym miejscem i uwarunkowaniem rozwoju postaw w życiu dziecka jest rodzina. Dzieci w sposób bezkrytyczny przyjmują od rodziców i innych członków rodziny nastawienia psychiczne, określony stosunek do otaczającej rzeczywistości. Największą role w tym środowisku odgrywają tradycje patriotyczne rodziny

  Stosunek rodziców, czy dziadków do narodowych tradycji jest przekazywany dzieciom w opowiadaniach, wspomnieniach, a także w celowym oddziaływaniu na uczuciowość dziecka.

  Rodziny współczesne  nie uwzględniają tradycji, w rodzinach dzieci bardzo często kontaktują się z bliższymi i dalszymi krewnymi  mieszkającymi za granicą lub wyjeżdżającymi tam na pobyt czasowy. Przywożone prezenty, upominki zwiększają atrakcyjność innych krajów. Podobnych wrażeń dostarczają  krewni i znajomi wyjeżdżający na wycieczki zagraniczne. Nierzadko zabierają ze sobą dzieci, czasami po prostu na rodzicielskie ambicje lub swoisty snobizm. W czasie wycieczek ogląda się najciekawsze obiekty, nie widzi się szarej, codziennej pracy ludzkiej, a raczej życie „świąteczne”, co daje jednostronny obraz, zwiększając atrakcyjność zwiedzanego kraju.

Zjawiska te nie rozwijają głębokiego przywiązania do własnej ojczyzny. Sytuację pogarsza często sytuacja ekonomiczna rodziny oraz tendencja występująca u ludzi dorosłych ,narzekania na „ ciężkie czasy”, wyolbrzymienia różnych trudności.

  Środowisko lokalne dziecka rozwija emocjonalny stosunek do tradycji narodowych poprzez ślady walk o wolność, pomniki bohaterów, groby poległych żołnierzy. Zanim dziecko zacznie uczyć się historii, już ją poznaje poprzez bezpośredni kontakt z pamiątkami, jakie pozostawiła w najbliższym środowisku.

  Uroczystości narodowe i święta lokalne, pochody, melodia hymnu narodowego, barwność ulic przystrojonych flagami, wpływają na umacnianie emocjonalnych związków z ojczyzną i jej głębsze rozumienie.

  Obraz Polski dziecko kształtuje sobie dzięki informacjom ze środowiska mu najbliższego, a także korzystając ze środków masowego komunikowania się – filmy, programy radiowo-telewizyjne, plakaty czy też książki.

  Dziecko najłatwiej przyjmuje treści atrakcyjne, pomijając te, które wymagają głębszej refleksji i wysiłku intelektualnego, rzecz jednak w tym, by wszystko, co ogląda dziecko zbytnio nie wypaczało obrazu rzeczywistości.

  Wiedza o Polsce zdobywana za pośrednictwem ciekawych filmów czy audycji telewizyjnych wyraźnie góruje nad werbalnymi metodami przekazywania wiedzy o ojczyźnie, bowiem film ułatwia percepcję treści

i łatwiej wywołuje pożądane przeżycia.

  Trzecim czynnikiem warunkującym wychowanie patriotyczne, a w nim tworzenie obrazu ojczystego kraju, jest przedszkole i szkoła.

  Przedszkole opiera swą pracę na gotowych treściach programowych

z zakresu wychowania patriotycznego, jest pierwszym ogniwem, które kształtuje postawę przyszłego Polaka, formuje w jego świadomości obraz ojczyzny opierając się na znajomości wychowanka, zasadach i metodach wychowawczych.

  Wychowując dzieci w przedszkolu przekazujemy im część swoich postaw

i przekonań, „część siebie”. Bo przecież można dać to, co samemu się posiada, bo wychować patriotów może ten, kto sam jest patriotą, kto kocha Polskę i dla Polski pracuje[3].

 

 

 Opracowała Helena Bednarczyk

nauczyciel Przedszkola nr 58 

 

 



 [1]  Słownik języka polskiego, warszawa 1998 r.  PWN tom III

 [2]  S. Ossowski „ O ojczyźnie i narodzie” PWN 1984

 [3] A. Sawicka „ Z problematyki wychowania patriotycznego w przedszkolu”,Warszawa 1990,WSiP s.239

 

 
Zamknij Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się o celach i zasadach ich wykorzystywania.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z ustawieniami swojej przeglądarki.