Cytaty Janusza Korczaka:

Przedszkole nr 58 im. Cz. Janczarskiego

Przedszkole nr 58

im. Cz. Janczarskiego

01-406 Warszawa

ul. Batalionu Pięść 4

e-mail:

przedszkole58@neostrada.pl

tel./fax 22 836 45 13

Znaczenie filmu

 

Wpływ filmu na rozwój dziecka


 

Sztuka kojarzy się najczęściej z twórczością plastyczną, muzyką

i literaturą.

Film, traktowany jako forma relaksu i rozrywki, długo nie był do sztuki

zaliczany.

Obecnie jego przynależność do kanonu sztuk nie budzi już wątpliwości –

powszechnie wiadomo bowiem, że zawiera istotne wartości estetyczne,

poznawcze, edukacyjne i społeczne, a także prezentuje odmienną,

indywidualną wizję świata.

Pełni zatem nie tylko funkcje związane z rozrywką.

Kino korzysta z dokonań różnych dziedzin – sztuk plastycznych, literatury,

muzyki oraz teatru. Choć jest stosunkowo młode, zajmuje ważne miejsce

w dorobku kulturowym ludzkości.

A jakie miejsce zajmuje film w życiu dziecka?

Film w życiu dziecka zajmuje szczególne miejsce, jest łatwo dostępny i jest

jedną z ulubionych form spędzania czasu, ale oglądanie utworów

audiowizualnych nie powinno być dla dzieci jedyną formą spędzania

wolnego czasu. Starannie i rozważnie dobrane filmy

pełnić mogą jednak wiele funkcji:rozwojową, relaksacyjną, a w pewnym

zakresie-nawet diagnostyczną i terapeutyczną.

Obcowanie z filmem, przede wszystkim razem z rówieśnikami, rodzicami

czy wychowawcami, wspiera rozwój społeczny dziecka. Istotną rolę

odgrywa niewątpliwie wspólne wyjście do kina, będące dla najmłodszych

wydarzeniem nie tylko kulturowym, lecz także społecznym. Dla dzieci,

także tych, które często mają okazję oglądać filmy w kinie,

wycieczka w grupie rówieśniczej jest emocjonująca i zostanie na długo

zapamiętana.

Wiąże się bowiem z pewnym rytuałem, poczuciem niecodzienności,

odświętnej sytuacji. Jest też potem komentowana przez dzieci, staje się

tematem rozmów i wspólnych wspomnień.

Wydarzenie takie przyczynia się więc do konsolidacji grupy. Szczególnie cenna jest również

możliwość podjęcia dyskusji na temat obejrzanego filmu. Osoba dorosła

zyskuje wtedy szansę upewnienia się, czy dzieło zostało przez dzieci

właściwie zrozumiane, a także ma możliwość zwrócenia ich uwagi na jego

przesłanie. Oglądanie filmów wspiera także rozwój emocjonalny.

Utożsamienie się z bohaterem, które w przypadku dzieci zachodzi

szczególnie łatwo, sprawia, że wraz z nim odczuwają one silne emocje,

a w efekcie rozwiązania akcji (w filmach dla najmłodszych zazwyczaj

pozytywnego) mają szansę na ich odreagowanie.

Dlatego jeśli zakończenie jest negatywne dla głównego bohatera,

szczególnie istotna jest rozmowa z dzieckiem na temat przesłania i celu,

jaki spełnia.

Kwestie związane z utożsamianiem są szczególnie ważne w przypadku

małych dzieci. Wspólnie z bohaterem odczuwają one emocje, nawet jeśli

jest to film animowany. Warto o tym pamiętać i nie lekceważyć odczuć

dziecka związanych z odbiorem dzieła.

Łatwość tej identyfikacji w wieku przedszkolnym związana jest między

innymi z faktem, że dziecko nie ma jeszcze w pełni wykształconej

osobowości, a jego rozwój emocjonalny i poznawczy dopiero się kształtuje;

może to powodować trudności w odróżnianiu świata

przedstawionego od rzeczywistego. Z tego też względu dziecko może

„przenosić” emocje związane z oglądanym filmem do codziennego życia –

nadal może odczuwać strach związany z tym, co zobaczyło na ekranie.

Omawiana tu dziedzina sztuki w wielu wymiarach wspiera również rozwój

poznawczy dziecka.

Może być cennym źródłem informacji i dostarczać dziecku wiedzy

właściwie na każdy temat; zależy to jedynie od treści filmu. Warto jednak

pamiętać, że filmy oferują gotowe obrazy, nie zmuszając do wysiłku

związanego z konstruowaniem własnych wyobrażeń bohaterów, ich

wyglądu, sposobu bycia i przebiegu zdarzeń. Zbyt częste oglądanie filmów

(zamiast np. słuchania bajek czytanych przez osobę dorosłą) może więc

zubożyć wyobraźnię dziecka.

Oglądanie filmów dostarcza wiedzy dotyczącej komunikacji niewerbalnej.

Poszerza zdolności rozpoznawania wyrazów mimicznych i gestów, a zatem

poprawia umiejętności z zakresu tej formy porozumiewania się. Dziecko

ma możliwość obserwowania zachowań bohaterów filmowych oraz

towarzyszącej im ekspresji, zarówno werbalnej, jak i niewerbalnej.

Film pełni również funkcję relaksacyjną związaną z przyjemnością

odczuwaną podczas oglądania. Łącząc obraz z dźwiękiem dostarcza

bowiem różnorodnych bodźców.

Filmy dla dzieci cechuje też zazwyczaj wartka akcja, wyraźnie zarysowana

fabuła oraz atrakcyjna forma wizualna, dlatego przyciągają młodego

odbiorcę. Oglądanie filmów wymaga zwykle mniejszego skupienia i wysiłku

poznawczego niż np. czytanie.

Warto zatem zadbać, aby te, które proponujemy dziecku, poza

sprawianiem przyjemności miały też dodatkową wartość poznawczą

i wspierały różne obszary rozwoju.

W pewnym zakresie filmy mogą pełnić także funkcję diagnostyczną

i terapeutyczną.

Wskazówką diagnostyczną może być na przykład to, jakie ich rodzaje

dziecko preferuje (np. chętnie ogląda wyłącznie filmy przepełnione przemocą).

Funkcję terapeutyczną z kolei spełnia film przez ukazywanie różnych

problemów i ich rozwiązań oraz konsekwencji podejmowanych działań.

Szczególnie istotna jest rozmowa z dzieckiem na temat treści

dzieła – choćby uzmysłowienie mu, iż przedstawionym negatywnym

konsekwencjom określonych zdarzeń można było zapobiec lub je

zneutralizować, a z kolei dobre zakończenie nie musi być oczywiste

w codziennym życiu, a szczęśliwy zbieg okoliczności może nie nastąpić.

Aktor grający określoną postać filmową świadomie wciela się w kogoś

innego niż w rzeczywistości. Nadto większość bohaterów to postacie

fikcyjne, a prezentowane zdarzenia nie miały tak naprawdę miejsca.

Wyjątkiem są filmy dokumentalne i oparte na faktach.

Istotne jest, aby zwracać na to uwagę najmłodszym. Dziecko, oglądając

film, czerpie przyjemność z utożsamiania się z bohaterami filmowymi

i przeżywania ich przygód. Jest to zjawisko naturalne i korzystne. Kino,

szczególnie w dobie stosowania nowoczesnych metod

montażu i efektów specjalnych, ma ogromną moc przekonywania oraz

zdolność imitowania rzeczywistości. Najmłodsi widzowie, których wiedza

o świecie jest jeszcze ograniczona,

mogą mieć nierzadko trudności z odróżnieniem rzeczywistości realnej od

wirtualnej. Warto jednak kształtować ich zdolności w tym zakresie. Po

obejrzeniu filmu dziecko powinno mieć świadomość, iż to, co widziało, nie

działo się naprawdę, a należy jedynie do świata fikcji. Musi także wiedzieć,

że informacje przedstawione w filmach mogą nie być

prawdziwe i w związku z tym wymagają dodatkowej weryfikacji – choćby

rozmowy z rodzicem czy wychowawcą.


Jakie filmy proponować dziecku zależnie od jego wieku

i zainteresowań?


Wśród filmów dla dzieci znaleźć można pozycje bardzo różnorodne. Są to

animacje wykonywane klasycznymi technikami, technikami

komputerowymi, filmy aktorsko-animowane i aktorskie. Pod względem

treści wyróżnić można zarówno bajki czy baśnie, jak i filmy dokumentalne

(np. przyrodnicze), przygodowe, fantasy oraz ekranizacje książek.

Istotną grupę wśród filmów dla dzieci stanowią bajki. Zazwyczaj zawierają

one wyrazisty morał, który stanowi dla odbiorcy wskazówkę dotyczącą

zasad postępowania. W dziełach tych podział na bohaterów dobrych i złych

jest oczywisty. Często jednak autorzy wprowadzają postacie, których

zachowanie jest niejednoznaczne – pewne argumenty

przemawiają na ich korzyść, a inne –przeciwnie. Bajki te uczą, że podczas

oceniania czyjegoś postępowania należy uwzględnić jego kontekst,

a przede wszystkim – intencje bohatera. Przyczynia się to do rozwoju

moralnego dziecka.

Wśród filmowych bajek dla dzieci wiele z nich to tzw. kreskówki. Są to filmy

rysunkowe, często podzielone na kilka czy kilkanaście odcinków, w których

pojawiają się ci sami bohaterowie. Jeden odcinek przedstawia zazwyczaj

jedną przygodę głównych bohaterów.

Kreskówki nierzadko pełne są humoru; pełnią funkcję ludyczną

i relaksacyjną.

Wśród nich (również wśród filmów animowanych) zdarzają się podobnie jak

w przypadku bajek takie, które zawierają wyraźne przesłanie, morał.

Przykładem może być Miś Uszatek, stanowiący wśród filmów animowanych

dla dzieci pozycję klasyczną, edukującą i bawiącą kolejne pokolenia.

Wymienić w tej grupie można także Przygody Bolka i Lolka, Szpiega

z Krainy Deszczowców, Przygód kilka Wróbla Ćwirka, Przygody Rozbójnika

Rumcajsa, Przygody Koziołka Matołka, Bajki z Mchu i Paproci czy Krecika.

Są to filmy wartościowe pod względem artystycznym oraz wspierające

wszechstronny rozwój, np. dostarczając wzorców relacji interpersonalnych.

Obecnie produkcje animowane tworzone są zazwyczaj  z zastosowaniem

animacji komputerowej. Za pomocą tej techniki powstały takie

współczesne filmy dla dzieci, jak Shrek, Rybki z Ferajny, Epoka

Lodowcowa i wiele innych.

Wreszcie wśród produkcji przeznaczonych dla młodych widzów wyróżnić

możemy filmy popularnonaukowe. Ich funkcją jest przede wszystkim

poszerzanie wiedzy dziecka.

Zależnie od zainteresowań odbiorcy znaleźć można filmy dotyczące

odpowiedniej dziedziny, np. przyrodnicze czy historyczne. Tego typu

produkcje stanowić mogą także cenną pomoc podczas zajęć szkolnych

i przedszkolnych. Są dla dzieci niewątpliwie atrakcyjną i zapadającą

w pamięć formą poszerzania wiedzy. Wiele rzeczy (np. różne

mechanizmy działania czy zmiany zachodzące w czasie) łatwiej

wytłumaczyć za pomocą kodu obrazowego (animacji, zdjęć, filmu), niż

stosując jedynie „suchy” opis.

Przedstawione typy produkcji dla dzieci różnią się znacznie między sobą.

W obrębie jednego z nich znaleźć się mogą propozycje bardzo różnorodne.

Gdy rozważa się, czy film jest odpowiedni do wieku dziecka, należy zwrócić

uwagę, czy nie zawiera treści zbyt trudnych, nieodpowiednich do poziomu

jego rozwoju emocjonalnego i osobowościowego –

takich, których nie zrozumie i z którymi nie będzie sobie w stanie poradzić.


Na podstawie wyszukanych opracowań, po wspaniałej wycieczce do kina z grupą dzieci 6- letnich,  napisała Helena Bednarczyk.

 
Zamknij Ta strona używa plików cookies. Dowiedz się o celach i zasadach ich wykorzystywania.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies, zgodnie z ustawieniami swojej przeglądarki.